Overblog
Suivre ce blog
Administration Créer mon blog

تروریسم چیست؟

نویسنده: نعیم اساس، دوکتور دانشگاه سربون، پاریس

مرکز تحقیقاتی علوم اجتماعی در فرانسه

مشکل درتعریف واژه

منشأ تروریسم

مقیاس خشونت و جنبه عقلانیت دادن به ترور

عوامل اقتصادی، اجتماعی تروریسم

نتیجه گیری

چکیده

تروریسم یک نوع شیوه مبارزه جهت رسیدن به اهداف معین است و واژه ترور معنی ترس، وحشت و مرگ را در خود حمل میکند و از نظر مطالعه علمی، این واژه مشکل بزرگی در تعریف خود دارد۰اغلباً تروریست به کسی اطلاق می شود که باعث نگرانی و یا خسارات مالی یا جانی دیگران شود ۰یک تعداد محققان، تروریسم را یک نوع عمل جنایی و بعضاً انتقام جویانه خارج ازانحصار دولت در تقابل با افکار، شیوه زندگی یک گروه، یک ملت یا ملت ها بخاطر ایجاد ترس، نفرت ووحشت در میان مردم تعریف کرده اند .تروریسم برای نخستين بار در امپراتوری روم، بعداً در جهان اسلام بروز کرده ودرسال ۱۷۹۳میلادی در فرانسه، تـرورشکل رسمی را بخود گرفت و تا امروز به اشکال گوناگون با انگیزه های ایدئولوژیکی، اجتماعی ، فرهنگی، مذهبی و اقتصادی به حیات خود ادامه داده است.بعضی دانشمندان بروز تروریسم را اکثراً با فقرفکری، مالی و یا کمبودهایی دیگر تروریستان ارتباط داده اند و گفته می‌شود که این افراد آسانتر اله دست قرار می گیرند.

تروریسم چیست؟

" تروریسم نه یک ایدیولوژی است، نه یک هدف سیاسی و نه ازبین بردن دیگران بلکه یک شیوه مبارزه است که بیشتر مشروعیت اش در اهداف سیاسی نهفته است تا اهداف عملیاتی "1

اگر تروریسم دولتی را از تروریسم غیر دولتی جدا مطالعه کنیم، در عصرحاضر، کلمه تروریست به دسته و گروپ بندی هایی اطلاق میشود که تحت نام ارزشهای والای نام نهاد خود مبارزه میکنند و جهت رسیدن به آن ترس و وحشت را در قلمرو تحت کنترول حریفان خود ایجادمیکنند. اکثراً لقب گروه تروریستی به شبه نظامیان، گروهای سیاسی و هویت گرا مانند ، اف ل ان س درکورس فرانسه، گروه های ایدیولووژی گرا مانند اکسیون دایرکت، بریگارد سرخ در ایتالیا، فراکسیون ارتش سرخ در جاپان یا گروه های دیگر با رنگ مذهبی مانند ایراه در ایرلند شمالی ، گروه حماس فلسطین،، اسلام گرایان افراطی مانند القاعده، طالبان ، الشباب، بوکوحرام و داعش که ترور را وسیله قرار میدهند داده شده است. ولی سوال اینجاست، آیا میتوان ا عمال خشونت آمیز همه این گروه ها را در یک ردیف قرار داد؟.

معلوم است که از لحاظ علمی جواب به این پرسش کار ساده نیست، زیرا یگانه وجه مشترک عملیات های خشونت آمیز این گروه ها، بوجود آوردن وحشت ومرگ و ایجاد ترس نزد دیگران است و بس. طوریکه گفته شد، برای یک عده محققان، استفاده از تروریسم جهت رسیدن به اهداف یک نوع شیوه مبارزه است ولی برای تعداد دیگری از آنها استفاده از تروریسم یک عمل جنایت کارانه بخاطر تحت تاثیر آوردن جانب مقابل و مردم عام است. اگر کمی به عمق موضوع داخل شویم و بتاریخ بنگریم، تروریسم از همه اولتر یک ابزار سیاسی در جهت تحقق اهداف مشخص بکار برده شده است. تروریست ها اهداف را طوری تعین میکنند که تاثیرات روانی عملیات های تروریستی شان بیشتر از تلفات باشد. آنها به قربانیان نمی اندیشند زیرا اگر دقت شود، بعد ازسالهای ۲۰۰۰ میلادی بدینسو، تروریستها بخصوص افراطیون اسلامی که خودرا مدافعین اسلام قلمداد میکنند در علمیاتهای تروریستی شان بیشتر مسلمانان را هدف قرار داده و به قتل رسانده اند. پس تروریسم یک میتود مبارزه است نه یک هدف به خاطر کشتن یک کتله خاص مردم، یعنی بیشتر نشان دادن ضعف جانب مقابل است. طوریکه M. Itzhak Shamir, صدراعظم سابق اسرايیل گفته بود«تروریسم بخش جنگ سیاسی است»2

به نظر بعضی محققان مانند David Apter, تروریسم از تضاد کهنه و نو برخاسته است "خشونت ناشی از تضاد بین نوآوری و به حاشیه راندن است"3 .اگر چنین باشد، چرا جوانان تولد شده غرب که اکثرآ کدام مشکل خاصی اجتماعی ویا فرهنگی ندارند و در کشورهای غربی در شرایط نورمال بزرگ شده اند و در آنجا زندگی کرده اند، به گروه های تروریستی در مقابله با غرب پیوسته اند؟. همین جوانان تولد شدۀ غرب درکشورهای شان عاملان اصلی عملیاتهای تروریستی و قاتلان هزاران انسان مسلمان وغیر مسلمان در سرتاسرجهان بوده اند.

ازنظر دولت ها بخصوص ایالات متحده آمریکا، تروریسم « در واقعیت ایجاد ترس در بین مردمان غیر نظامی ؛ برای نفوذ در سیاست یک دولت با استفاده از ارعاب وجبر؛ تحت تاثیر قرار دادن رفتار یک دولت توسط ترور و یا آدم ربایی است»4

اگراین تعریف را کمی موردبررسی قراردهیم ازنظر آنها تروریسم عملی است که از طرف افراد یا گروهای غیر دولتی با اهداف سیاسی علیه یک دولت یا جامعه به راه انداخته میشود.

مشکل درتعریف واژه

واژۀ تروریسم از ترور آمده که در زبان لاتین کلاسیک معنای ترس و وحشت را میدهد وهمچنان معادل آن در زبان عربـی معاصـر ارهاب یا ارعاب است ."واژه تروریست (...) به کسی اطلاق می شود که باعث نگرانی و یا خسارات مالی یا جانی دیگران شود "5

ترور درزبان فارسی بمعنی ایجاد وحشت کردن یا دهشت افگنی گفته شده است. وحشت افگنی درجوامع بشری تاریخ طولانی داشته و برداشت از این مقوله نظر به زمان و مکان تفاوت دارد. استفاده از ترور در جنگ توسط دولت ها و استفاده از ترور توسط گروه های سیاسی، افراطیون مذهبی و یا ملیت گرایان اهداف مشابه ندارد و همچنان نظر به محیط ، مفهوم مختلف دارد.

طور مثال نسل کشی خود وحشت زاست ولی هدف ازنسل کشی ایجاد ترس نیست بلکه ازبین بردن کامل یک گروپ است . کشتن ملیونها یهودی در هنگام جنگ دوم جهانی نمی توان عمل تروریسیتی دانست زیرا هدف هیتلری ها تسلیم شدن یهودیان نبوده بلکه از بین بردن کامل آنها دراروپا بوده.

اعمال خشونت آمیز و دهشت افگن یک گروپ معین طور مثال، حماس فلسطین، ف ل ن س فرانسه برای یک بخشی از مردم عمل قهرمانانه شناخته میشود ولی برای بخش دیگر مردم دنیا عمل جنایت کارانه و تروریستی پنداشته شده است۰

پس سوال اینجاست: آیا میتوان هرعملی که ترس وخشونت را دربین مردم ایجاد کند، آنرا یک عمل تروریستی نامید؟

تروریسم به مثابه ابزار فشار بالای جانب مقابل در عرصه های مختلف به کار برده شده است. در بعضی حالات گروه های نوپا از تروریسم حتی به مثابه وسیله مطرح ساختن خود استفاده کرده اند. به هر حال تروریسم در هر کجائیکه باشد تمامیت خواه ، ضد دموکراسی، قوانین و دولت است. فیلسوف فرانسوی فدریک نیرات مینویسد «تروریست لقبی است که دولت آنرا بوجود آورده است ...از نظر دولت تروریست کسی است «جنایت کار»عامل اعمال غیر قانونی، در حالیکه دولت نماینده گی از نظم، قانون و انحصار قانونی قهر میکند»6 یک عده محققان تروریسم را حاصل مد رنيته و جهانی شدن گفته اند. به نظر آنها عامل اساسی بخصوص مقاومت تندروان اسلامی به شمول القاعده علیه غرب، موجودیت غربی ها در سر زمین های مسلمانان است.به گفته این محققان، از نظر اسلامیست های افراطی ، کلتور غرب بالای جوامع اسلامی تاثیر منفی داشته و هویت این جوامع را تهدید میکند. آنها رشد تررویسم را باسیاست کشورهای غربی بخصوص ایالات متحده امریکا در افغانستان، عراق، لیبیا، سوریه و دیگر کشور های اسلامی ارتباط میدهند. آقای جک دلگا در مقاله خود تحت عنوان ، تروریسم وعدم تقارن، پارادوکس پیروزی مینویسد :« برای اسلامیست ها، آمدن ارزشهای بیرونی از طریق جهانی شدن در جوامع اسلامی، تهدید به این جوامع وارزشهای آنها است«7.

تروریسم نه تنها از طرف گروه های غیر دولتی مورد استفاده قرار میگیرد بلکه به مثابه ابزارفشار در مقابل رقیبان، توسط بعضی دولتها هم استفاده میشود.بعضی دولتها باکشتن مردمان غیر نظامی در هنگام جنگ جهت درهم شکستن روحیه دشمن ترور را وسیله قرار میدهند. و استفاده از ترور را قانونی میدانند، ولی جوانب مقابل این عمل دولت را تروریستی میخوانند. دولت ها مخالفین مسلح خود را تروریست خطاب میکنند در حالیکه خودشان از ابزار قهر آمیز استفاده میکنند. طور مثال ، دولت های مانند عراق،پاکستان، سوریه و افغانستان گروه های مقاومت یا مخالفین خودرا تروریست می خوانند.

از نظر یک عده دانشمندان علوم اجتماعی، فلسفه تروریسم ازتضاد و نابرابری سرچشمه میگرد، تروریست ها اکثراً خودرا قربانیان گفته و مبارزه خودرا یک حرکت آزادیخواهانه یا انتقام جویانه قلمداد میکنند . در چنین حالت ترور حاصل تضاد حاکم و محکوم، تلاش جهت رهایی از وضع ناپسند موجود است. تروریست ها قسمی استدلال میکنند که برای زورگویان و مداخله گران کشتن بی گناه هان، ویران نمودن سرزمین دیگران، اخلاق و انسانیت معنا ندارد، پس برای آنها جهت تحت تاثیر آوردن ودرهم شکستن مقاومت جانب مقابل، کشتن زن و مرد، مذهبی و غیره مذهبی، غربی و شرقی، گناهکار و بی گناه، اخلاق و انسانیت هم مفهومی نخواهدد داشت.در اینصورت هدف ترور به مثابه یک وسیله جنگی ایجاد ترس در میان مردم و تضعیف روحیه جانب مقابل با اهداف سیاسی از قبل پلان شده است .طوریکه میشل بونان مینویسد: «تروریسم به عنوان یک مجموعه ای از عملیات های جنایتکارانه بخاطر ایجاد ترس درمیان مردم جهت تحقق اهداف سیاسی»8

اقتصادانان مانند دبلیو سندلر و اندرز تعریفی از تروریسم دارند، آنها چنین مینوسند:

تروریسم یعنی "استفاده از پیش برنامه ریزی یا تهدید با استفاده از خشونت برای رسیدن به اهداف سیاسی از طریق ارعاب و یا ترس دربین مردم است. " اگر با کمی دقت مشاهده گردد، اعمال تروریستی در واقعیت ، یک نوع جنگی است که با جرم و جنایت شباهت نزدیک دارند که میتوان آنرا شکلی از خشونت سیاسی هم ردیف با جرائم سیاسی که باعث ایجاد نفرت میشود تعریف کرد.

فرانسوا جره در کتاب خود «چرا تروریسم» تمام خشونت، کشتار، بیرون راندن افراد به زور از مسکن شان، تجاوز و هتک حرمت که جهت تسلیم شدن دشمن به شکل دسته جمعی سازمان دهی شده باشد را شکل از تروریسم تعریف کرده است.9 طور مثال در سال ۱۹۴۹ ارتش اسراییل بخاطر گرفتن خاک ها ی فلسطین قریه دیر یاسین را کاملا ویران کرد و توسط بلند گو هاکه در بالای کامیونها جابجا کرده بود به مردم اعلان میکرد اگر خانه های تانرا ترک نگوید سرنوشت شما مانند همین قریه میشود. ویا تجاوز به حرمت هزاران زن ومرد از طرف صربها در بوسنی در سال ۱۹۹۵ خود نوع تروریسم جهت تسلیم شدن اقلیت مذهبی مسلمان بود.همچنان هدف قراردادن جاه های سمبولیک مانند مساجد، کلیسا و یا معبد ویاوارد کردن ضربات اقتصادی به سکتور توریسم طور مثال در اندونیزیا، مصر، ترکیه و تونیزیا جهت تضعیف روحیه مردم ، دولت مداران و نشان دادن ضعف شان همه و همه بخش اعمال تروریستی اند.

درتاریخ بشریت همیشه جوانب در گیر دشمن خودرا با القاب منفی در اذهان دیگران معرفی میکنند،طور مثال گروه های تندرو افراطی با آرمانهای سیاسی با تکیه بر پایگاه های مذهبی دشمنان خود را با الحاد وکفر و تجاوزگر تعریف میکنند تا بتوانند تعداد کثیری از جوانان و تندروان مذهبی را بدور خود جمع کنند.

آلن باور در این مورد چنین مینوسید«برای طبقه بندی تروریسم با توجه به بازیکنان و یا اهداف آنها، راه های مختلفی وجود دارد. هریک آنها آاهداف جداگانه دارند، یکی دنبال وارد کردن فشار بالای یک قدرت است، دیگری به دنبال تسخیر قدرت»10

تروریسم را نباید دروجود تندروان اسلامی خلاصه کرد، اگر تروریسم شکلی از خشونت است و ماهیت خاص خود را دارد ولی ا شکال آن مختلف می باشد. , فرانسوا جره می نویسد«تروریسم طرزالعمل است مانند جنگ چریکی یا جنگ های عادی جهت کاهش دادن یا درهم شکستاندن مقاومت حریف»11

تاثیرات روانی اعمال تروریستی به ده ها مراتبه بیشتر از تلفات آن است. اگر کمی دقت صورت گیرد طور مثال در فرانسه در سال ۲۰۰۰ به اساس آمار رسمی ۱۵۰۰۴۵ نفر از مرض مرده اند و در اروپا، قربانیان حادثات ترافیکی چندین بار بیشتر از قربانیان اعمال تروریستی اند ولی ترسی را که از مرگ تروریسم ایجاد میکند هیچ حادثه مرگ زا ایجاد نمی کند . اگر ارقام تلفات تروریسم را مطالعه کنیم، کشورهایکه قربانی این پدیده بوده اندتلفات شان بسیار کمتر از قربانیان حادثات ترافیکی شان است.

منشاء تروریسم

آیا تروریسم یک پدیده قرن بیست است؟ منشاء تروریسم را درکجا باید جستجوکرد؟ در شکاف ثروت بین شمال و جنوب، در مناقشه اسرائیل و فلسطین، در تقابل بین تمدن ها، و یا دیگر عوامل روانی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی .

ترور یک پدیده نوظهور نیست که زاده عصرجدید باشد ، در طول تاریخ ، خشونت وکشتار انسانها بخاطر ایجاد ترس درمیان مردم و تحت تاثیر بردن رقبا جهت نایل امدن به اهداف معین ادامه داشته است.

افراطیون یهودی فرقه زلوتها و سیکرها در قرن اول میلادی اسلحه به دست برای اولین بار در جوده، ایالتی که بخش خاک سوریه شده بود، در مقابل یونانی های مسکن گزین در آنجا و دیگر یهودی هایی که طرفدار روم بودند ، از ترور کار گرفتند.

فرقه اسماعلیه یکی از بی رحم ترین گروه ترووریستی در جهان اسلام بوده است.در سال ۷۶۵، بعداز مرگ جعفر صادق، ششمین امام بعداز حضرت علی،موسی پسر جوان جعفر به جای وی به امامت تعین گردیددر حالیکه اسماعیل پسر بزرگ او از نظر اصول این مقام را باید کسب میکرد.در آغاز قرن نهم میلادی یک اقلیت زیر نام اسماعلیه گروهی را تشکیل دادند.

داکتر محمدامیر شیخ‌نوری در رابطه بارفتارهای خشونت‌آمیز اسماعیلیان در پیداییش ترور در مقاله خود تحت عنوان «اسماعیلیان و ترورهای فدائیان» مینویسد که در سالهای۱۱۲۴-۱۰۹۰ » هرگاه رئیس اسماعیلیاناز طرف همسایگان به زحمت می‌افتاد عده‌ای داوطلبانه می‌رفتند و آنها را به قتل می ‌رساندند و خوشحال بودند که به رئیس خود خدمت کرده‌اند. با این حساب ترس عجیبی بر همه مردم اطراف استیلا یافت.

قاتلان فدائی، به فرمان رهبر اسماعیلیه، به شکل بازرگان، گدا، مستخدم یا درویش درمی‌آمدند، همه‌جا، در کاخ امیر و مرکز ستاد سران نظامی مسجد و بازار شهرها، نفوذ می‌کردند و خنجر مرگبار را در قلب قربانی خویش فرو می‌کردند. اسماعیلیان مقدمات این قتل را کاملاً در خفا فراهم می‌کردند، ولی نقش خود را همیشه در ملاء عام انجام می‌دادند. به‌طوری‌که حاکمان ولایات در برابر قدرت شگرف نهانی آنان اعتراف به عجزمی‌نمودند و با بیم و هراس مخصوصی می‌زیستند و هر روز منتظر واقعه‌ای ناگوار برای خود و اطرافیان خود بودند».15

همچنان در سال ۱۷۹۳مجمع ملي فرانسه، دوره انقلابی نامیده شده است، ترور را به مثابه وسیله رسمی رسماً نهادینه ساخت و اعلام کرد که نظم كنـوني، نظـم مبتنـي بـر تـرور است. در پی این اعلامیه بیشتر از بيست هـزا ر روحاني مسيحی و هوادار سلطنت به قتل رسیدند.

انارشیست ها باپیش کش نمودن پروگرامهای سیاسی واجتماعی بااستفاده از ترور درآخر قرن نوزده اروپا را به تکان آوردند، قتل تزار Alexandre 11 در سال ۱۸۸۱، ريس جمهور فرانسه Sadi Carnot در۱۸۹۴، ریس شورای اسپانیا Antonio Canovas در سال ۱۸۹۷ ، امپراتور اطریش Elisabeth در سال ۱۸۹۸،شاه ایتالیا Humber اول در سال ۱۹۰۰ و یا ریس جمهور امریکا William Mckinley در سال ۱۹۰۱، از جمله اعمال تروریستی آنها است.

تروریسم اسلامیست معاصر در اثر تصادم منافع کشورهای بزرگ جهان و اندیشه های افراطی منحرف کننده وهابیسم و سلفیسم در تفسیر و قرائت از اسلام بوجود آمده است . ارزشهای دموکراتیک و سکولاریسم خود در تضاد با وهابیسم و سلفیسم قرار دارند.در دهه ۸۰ غربی ها در رأس ایالات متحده امریکا جهت حفظ منافع ویا تضعیف رقبای خود با اسلامیست ها علیرغم داشتن ارزشهای متناقض باآنها وحدت عمل را ایجاد کرده اندو اسلام سنتی را به طرف افراطیت سوق دادند.طور مثال در افغانستان، بعداز سرنگونی حکومت محمد داود و به قدرت رسیدن حزب دمکراتیک خلق افغانستان درسال ۱۹۷۸ در کابل، یک گروه کوچک اسلامیست های افغان به کمک امریکا و متحدانش اش به یک نیروی بزرگ نظامی بخصوص بعداز تجاوز اتحاد جماهیر شوروی درافغانستان تبدیل ساخته شد. تجاوزاتحادجماهیر شوروی درافغانستان که منافع غرب و بخصوص ایالات متحده و متحدانش را تهدید میکرد، این گروه کوچک اسلامیست افغان را به رهبر جنبش مقاوت مردمی علیه تجاوز شوروی وحکومت کابل تبدیل کرد.درهنگام مبارزه جنبش مقاومت افغانستان، به کمک ادارات استخباراتی غرب و متحدانش به خصوص پاکستان، عربستان سعودی، مصر هزاران اسلامیست افراطی عرب تبار داخل افغانستان و پاکستان ششدند تا با جهادیست های افغان علیه نیروهای شوروی ورژیم کابل در افغانستان تحت نام جهاد علیه الحاد وکفر با آخرین تجهیزات مدرن ساخت غرب مبارزه کنند ودر نتیجه ملیونها افغان جان خودرا ازدست دادند یا سرزمین خودرا ترک کردند. بعدازخروج نیروهای شوروی درسال ۱۹۸۹از افغانستان وازبین رفتن حکومت دکتور نجیب الله در سال ۱۹۹۲، به کمک ادارات استخبارتی خارجی این کشور ومناطق سرحدی علاقه آزادپشتون پاکستان به مرکز بی ثباتی، افراطیت وتروریسم جهانی مبدل گردید.گروه های افراطی مانند القاعده، طالبان، لشکر طیبه، شبکۀ حقانی هرکدام آنها نظربه امکانات خود به سبوتاژ، ترور، قتل وویرانگری درمنطقه و جهان پرداختند که در واقعیت ، تهداب تروریسم اسلامیست در آنجا گذاشته میشود. این گروه ها به شکل مستقیم ویا غیر مستقیم تاامروز وسیله سیاست خارجی امریکا و یا پاکستان در مقابله با افغانستان و هند بوده اند.

تجاوز صدام حسین به کویت، احساس خطرنمودن عربستان سعودی ازجانب عراق وایران و اتحاد بدون قیدو شرط این کشور با ایالات متحده امریکا وموجودیت نیروهای غربی درسرزمین های مسلمانان بخصوص عربستان سعودی، ا ندیشه جهاد علیه کفار را در اذهان یک عده مسلمانان بخصوص افراطیون مذهبی رونق داد که نسل دوم تروریستهای اسلامیست را بوجود آورد.

بقدرت رسیدن طالبان در افغانستان در سال ۱۹۹۶ امکانات لوژیستکی بیشتری را به گروه های تروریستی بخصوص القاعده فراهم کرد و درنتیجه این گروه توانست عملیات های تروریستی را در افریقا و بعدا در داخل امریکا در سال ۲۰۰۱ برعلیه این کشور سازماندهی کند. بعداز تجاوز نیروهای امریکایی ومتحدین اش به افغانستان در اکتوبر ۲۰۰۱ و بعدا به عراق در ۲۰۰۳ و همچنان اعمال غیر انسانی عساکر امریکایی در افغانستان و عراق مانند توهین به قرآن مجید، شکنجه و بدرفتاری با زندانیان در زندانهای گوانتانا مو، ابو غریب و بگرام، نفرت بیشتر را نزد مسلمانان و گروهای افراطی بوجود آورد که در نتیجه گروه داعش بوجود آمد.

عوامل متعدد نفرت را نسبت به غر ب وارزشهای آن نزد تروریستان بخصوص اسلامیست های افراطی ایجاد کرده است.غربی ها در هر کشور اسلامی تحت نام دمکراسی مداخله کرده، آن کشور را از لحاظ مادی و معنوی ویران کرده اند. بدرفتاری کشورهای غربی در کشورهای اسلامی، بی عدالتی در تقسیم ثروت جهانی،عمل کرد رهبران کشور های اسلامی اکثرا تربیه شده غرب و بی عدالتی آنها درکشورهای شان، ارزشهای متناقض و تساوی مشترک آنها با غربی ها همه و همه منبع بروز تروریسم شده اند.

ديويـد راپوپـورت محقـق انگليـسی در رابطه با تروریسم مدرن مقاله ای تحت عنوان «چهـار مـوج تروريـسم مـدرن» این پدیده را به چهار مرحله يا موج تقسیم میکند. اولين موج را آنارشيستی می نامد که در دهه۱۸۸۰شـروع شـد ه و بـه مـدت چهل سال ادامه داشت. در دهـه ۱۹۲۰، مـوج ضداسـتعماری يـا تروريـسم قومی شروع شد و عمدتاً در دهه ۱۹۶۰ رو به افول نهاد.در اواخـر دهـه ۱۹۶۰، موج ماركسيستی متولد شد و تا دهه ۱۹۹۰ ادامـه يافت و هنوز هم در بعضي كشورها نظير نپال، اسپانيا، پرو، بريتانيا و كلمبيـا، گروههـايی از آن فعال ميباشند. چهارمين موج يا «موج مذهبی» در سال ۱۹۹۷ بوجود آمد. در موج اول، قتل يا ترور شخصی بود، موج دوم با حمله به اهداف نظامی و موج سـوم، جـای خـود را بـه هواپيماربـايی و در واقـع گروگانگيری داد. با پايان جنگ سرد و آغاز قرن بيست ويكم موج جديدی از تروريسم با تكنيـك خاص یعنی عمليات های انتحاری عرض اندام کرد که اکثر آ نرا با عناصر مذهبی خلاصه میکنند. تروریسم مذهبی یا "ترور مقدس " که در اصل آنرا خشونت به مثابه حق الهی گفته اند، نمی توان آنرا در موارد مختلف قابل اعتبار دانست.

اصطلاح «تروريسم نوين» بعد از رويداد يازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ نزد پژوهشگـران و نويـسندگان مروج شده است. شـبكه جهـانی تروريـستی القاعـده و در این چند سال آخر داعش با استفاده ازامکانات جدید تکنولوژیکی توانستند ابعاد نوين به تروريسم جهانی بد هند زیرا توانایی سازماندهی این شبکه ها، جهانی شد ، تماس افرطیون مـذهبی و توانایی لوژستیکی انها در سر تاسر جهان آسانتر گردید.این گروه های تروریستی روی یک بنیاد ایدیولوژیکی یا مذهبی عمل میکنند، در بعضی حالات بدون آنکه به آن ایدیولوژی یا مذهب عقیده مند باشند آنرا وسیله قرار میدهند. طور مثال جنگ داعش علیه دیگران جنگ عقیده نیست زیرا بیشتر کشورهای اسلامی ومسلمان قربانی تروریسم داعشی هستند. در رابطه با این گروه تا بحال ظاهراً هیچ فرد، کشور و یا تحقیق علمی ثابت نکرده است که داعش از کجا تمویل میشود، به نفع کیها کار میکند و سرانجام خواست آو چیست. داعش امکانات بیشتر از یک دولت دارد، مانند گروهای تروریستی که اکثرا جنگ چریکی میکنند و امکانات کمتر دارند عمل نمی کند، داعش جنگ های رویاروی با دیگران میکند و بر عکس گروهای تروریستی داعش مناطق را تسخیر میکند ولی هیچ قدرتی در برابرش مقاومت نمیکند.جالبتر از آن، بیشتراز پنجاه نفر که داعش را رهبری میکند هیچ یک آنها اسلامیست و مذهبی نیستند " روفر متخصص جرم شناسی به استناد یک مطالعه رسمی نشان میدهد که در میان ۵۰ رهبر ارشد دولت اسلامی ، هیچ اسلامیست وجود ندارد. آنها اساسا ژنرال های ارتش صدام حسین بود ه و سکولار اند"16 وهمچنان جوانانی که از سرتاسر دنیا به آنها پیوسته اند اکثراً از اسلام هیچ خبری ندارند. طور مثال یکی از دو برادران بمب گذار انتحاری مارچ ۲۰۱۶ در فرودگاه بروکسل ابراهیم و خالد ال بکراوی ،ابراهیم، ۲۹ ساله در سال ۲۰۱۰ پس از سرقت مسلحانه به نه سال حبس محکوم شد و در سال ۲۰۱۴ از زندان رها گردید. عبدالسلام و برادرش هردو عرب تبار که در عملیات های انتحاری ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵ در پاریس نقش مستقیم داشتند اسلامیست نبودند و شب ها به کاباره و دیسکو با زنها هم آغوش بودند.

به اساس گزارش اداره کل امنیت خارجی فرانسه« در یک پانل از 120خانواده هایی که فرزندان شان نزد داعش به جهاد رفتند ۷۰٪ آنها به خدا عقیده ندارند و ۸۰٪ آنها هیچ نوع ارتباط با مهاجرت ندارند»17

پس سوال اینجاست که گرو تروریستی داعش اسلام را وسیله ساخته است ازکجا آمده وچطورمیتواند در برابر بزرگترین قدرتهای جهان با تمام امکانات مادی و نظامی شان مقاومت کند۰ در حالیکه طالبان در افغانستان در سال ۲۰۰۱ نتوانستند یک هفته در برابر هواپیما های جنگی امریکا ونیروهای سمت شمال مقاومت کنند.

مقیاس خشونت و جنبه عقلانیت دادن به ترور

چه انگیزه باعث شده که انسانها تروریست شوند ؟

آیا عقلانیت در خشونت های تروریستی وجود دارد ؟

برای درک تروریسم، از همه اولتر باید روی انگیزه های ایدئولوژیکی، اجتماعی ، فرهنگی و مذهبی آن مکث کرد ، زیرا دربعضی حالات گروه های تروریستی نه تنها در سدد سرنگونی یک نظام سیاسی و جاگزینی آن توسط یک نظام جدید اند بلکه در جستجوی برهم زدن بنیاد ایدیولوژیکی وتعویض آن بایک نظم اقتصادی، اجتماعی و اید یلوژیکی نوین میباشند.

نباید بروز تروریسم را تنها به علل اقتصادی کاهش داد زیرا ابعاد اجتماعی، ایدیولوژیکی ، فرهنگی و سیاسی اکثرا منبع اعمال تروریستی بوده اند. تروریست ها مانند همه انسانها از گوشت، خون و استخوان شکل یافته اند ودارای احساسات و عواطف منحصر به خود اند. آنها مانند دیگرانسانها به همه ضروریات مادی و معنوی نیاز دارند و بخاطر رفاه خود و نزدیکان خود می‌اندیشند، پس هیچ عمل انها تصادفی نیست. پیر مننونی در این باب چنین مینویسد:

" تروریسم تابع منطق متعدد است، نه تنها در مورد اهداف، بلکه در مورد چگونگی ابزاریکه به این منظور استفاده میکند. هیچ چیز در واقع به اساس شانس و یا اتفاق در تحقق اعمال تروریستی دیده نمی شود. هر گونه حمله مورد نظر شان از قبل تعیین می شود و به دستور خاص عملی می گردد " 18.

گرچه ارتباط بین شرایط اجتماعی، اقتصادی و تروریسم پیچیده و غیر مستقیم است ولی برنامه های توسعه اقتصادی و اجتماعی را به عنوان بخشی از رضایت های کاربردی در حوزه سیاسی نباید نادیده گرفت.

مطالعات تجربی نشان میدهند که اکثرا تروریست ها ، افراد غیر منطقی ، فقیر و بی سواد نبوده و از طریق قتل و انتحار در جستجوی توسعه مهارت های خود هستند تا تأثیرات سیاسی و رسانه ای اعمال شان بیشتر گردد. بدیهی است که آنها در جستجوی منافع مادی نیستند بلکه در جستجوی انگیزه های معنوی که با رضایت شخصی، عقیده تی و روانی شان ارتباط دارد، میباشند.

آلن کروگر نشان می دهد که «توضیحات گسترده از تروریسم، مانند فقر و یا فقدان آموزش، پشتوانه تجربی ندارد »19

در همین راستا بخصوص در رابطه با تروریسم اسلامیست ، تی هندرز و سندلر (۲۰۰۰( معتقدند که تروریسم گروه های رادیکال اسلامی خشن تر است، زیرا غیر نظامیان جوامع غربی را به عنوان اهداف مشروع شان قرار میدهند.کدام منطق درعقب این تروریسم جدید بااین نوع خشونت شدید نهفته است؟ تروریست ها بخصوص اسلامگرایان افراطی تحت رهبری گروه هایی قرار دارند که رهبران شان دین را وسیله قرار میدهند. پیوستن یک عده افراد به این گروهای تروریستی در اصل یک نوع تبادله است. این اشخاص درجستجوی تثبیت "هویت"خود هستند و همزمان پیوستن به این گروها از لحاظ روانی برای ایشان یک اعتبار مذهبی و احساس راحتی را میدهد و در نتیجه آنها یک موقف ارزشمند به خود قایل میشوند. در مقابل این موقف جدید و ارزش مند، این افراد باید قربانی دهند و تابع رهبران خود باشند .و این ا فراد تابع منطق گروهی میشوند .

در رند سنت اندروز کرونولوژیا,تروریسم را به عنوان " خشونت یا تهدید به خشونت محاسبه شده برای ایجاد یک فضای ترس و نگرانی »20 . توضیع کرده است.

عوامل اقتصادی، اجتماعی تروریسم

بعضی محققان، فقر اقتصادی وسطح پائین آگاهی را یکی از منابع تروریسم به شمار آورده اند. به نظر آنها افرادیکه بیشتر دچار فقر فکری و مالی هستند و یا در جامعه کمبودهای دارند و خود را حقیر میشمارند آسانتر اله دست تروریستان میشوند و به صف آنها می پیوندند. ولی به این معنی نیست که همه تروریستان سطح پایین فرهنگی دارند و افراد فقیراند. طوریکه ج ملا کووا و ا.ب کروگر در تحقیقات خود در فلسطین در سال ۲۰۰۲ نشان دادند، که نمی توان ارتباط بین فقر، آموزش و تروریسم را ایجاد کرد. به گفته آنها هر چند پرداخت پول به خانواده های نامزدهای خودکشی در سال 2002 به خاطر حملات انتحاری همراه بود، ولی اطلاعات موجود نشان می دهد که تعداد کاندیدها بیش از حد وجود داشت که به فکر پول نبودند. بنابراین نمی توان انگیزه عملیاتهای تروریستی را مبدا مالی قلمداد کرد. همچنان این محققان نشان میدهند که اکثرأ تروریستها ازطبقه متوسط جامعه هستند ،هر قدر سطح اگاهی تروریست ها بالاتر بوده به همان اندازه نتیجه عملیاتهای شان خوب تر است.

سگمان مارک در سال ۲۰۰۴ در تحقیقات خود نشان می دهد که بسیاری از تروریست های جهادی از طبقه متوسط هستند.« آنها نه دیوانه و نه روانی هستند، بلکه آنها ایدئولوژیک هستند » 21 همین طور، ا. جیمس پیازا درمطالعه اخیر خود در سال ۲۰۰۶ نشان می دهد که فقر و تروریسم باهم ارتباط مستقیم ندارند.

به اساس این تحقیقات تروریسم با فقر مادی و معنوی ارتباط ندارد. اندره پیرن در مورد رابطه فقر و تروریسم چنین استدلال میکند:

«با مطالعه تروریسم در اروپا از اوایل ۱۹۷۰، یکی از فراکسیون ارتش سرخ در آلمان، بریگارد سرخ در ایتالیا ، اکشن دایرکت در فرانسه، به نظر می رسد که این پدیده با فقر اجتماعی ارتباط ندارد»22 .

نتیجه گیری

تروریسم با تاریخ دیرینه خود در زمانهای مختلف به اشکال گوناگون در جوامعه انسانی تبارز کرده است و از نظرعلمی مشکل بزرگ در تعریف آن وجود دارد .

بروزتروریسم را نباید مستقیمآ با فقر مادی و معنوی ارتباط داد ولی میتوان گفت که افرادیکه بیشتر دچار فقر فکری و مالی هستند آسانتر آلۀ دست تروریستان میشوند ولی نمی توان ارتباط بین فقر، آموزش و تروریسم را ایجاد کرد زیرا تروریسم با فقر مادی و معنوی ارتباط ندارد.

پیدایش تروریسم نه در شکاف ثروت بین شمال و جنوب، نه در مناقشه اسرائیل و فلسطین و نه در تقابل بین تمدن جهان اسلام و غرب بوجود آمده است بلکه در طول تاریخ بشریت در دوره های مختلف به اشکال گوناگون در جوامع انسانی بروز کرده است . گاهی پیدایش گروه های تروریستی بنیاد ایدیولوژیکی داشته، گاهی مذهبی و در بعضی حالات بدون آنکه تروریست ها به ایدیولوژی یا مذهب عقیده مند باشند آنرا وسیله قرار داده اند تا ترس و وحشت را بوجود آرند. قربانیان تروریسم به مراتب کمتر از قربانیان حادثات ترافیکی اند ولی تاثیرات روانی تروریسم ده ها مراتب بیشتر از حادثات ترافیکی است. تروریسم و عقلانیت با هم ارتباط مستقیم داشته زیرا فشار بالای جانب مقابل یا سرنگونی آن از طریق ترور روی اهداف منطقی استوار است.

تروریست ها مانند همه انسانها عواطف دارند و بخاطر رفاه خود و نزدیکان خود می‌اندیشند، پس هیچ عمل آنها تصادفی صورت نمیگیرد.

BIBLIOGRPAHIE

Andréani, Gilles, and Pierre Hassner. Justifier la guerre ? de l’humanitaire au contre-terrorisme. References. Paris: Sciences Po, Les presses, 2005.

Baudouï, Rémi. Géopolitique du terrorisme: les territoires de l’insécurité de la mondialisation. 128. Paris: A. Colin, 2009.

. Les défis du terrorisme. Transversale débats. Paris: Ellipses, 2007.

Baudrillard, Jean. L’esprit du terrorisme. Collection l’espace critique. Paris: Galilée, 2002.

Bauer, Alain, and Jean-Louis Bruguière. Les 100 mots du terrorisme. Que-sais-je ? 3897. Paris: Presses universitaires de France, 2010.

Bénézech, Michel, and Nicolas Estano. “À la recherche d’une âme : psychopathologie de la radicalisation et du terrorisme.” Annales Médico-psychologiques, revue psychiatrique 174, no. 4 (May 2016): 235–49. doi:10.1016/j.amp.2016.01.001.

Bergamín, José. Terrorisme et persécution religieuse en Espagne: 1936-1939. Paris: Éditions de l’Éclat, 2007.

Bounan, Michel. Logique du terrorisme. Paris: Ed. Allia, 2003.

Cannac, René. Aux sources de la révolution russe: Netchaiev Du nihilisme au terrorisme. Bibliothèque historique. P: Payot, 1961.

Carr, Matthew, and Agnès Michaux. La mécanique infernale: l’histoire du XXe siècle à travers le terrorisme des nihilistes russes à Al-Qaida. Paris: H. d’Ormesson, 2008.

Casamayor. et pour finir, le terrorisme. Problèmes et documents. Paris: Gallimard, 1983.

Chaliand, Gérard. Les stratégies du terrorisme. Paris: Desclee de Brouwer, 1999.

Chaliand, Gérard, and Arnaud Blin. Histoire du terrorisme: de l’Antiquité à Al Qaida. Paris: Bayard, 2004.

Histoire du terrorisme: de l’Antiquité à Al Qaida. Nouvelle édition augmentée. Paris: Bayard, 2006.

Histoire du terrorisme: de l’Antiquité à Daech. Paris: Fayard, 2015.

Conseil de l’Europe, ed. La lutte contre le terrorisme: les normes. Strasbourg: Éd. du Conseil de l’Europe, 2004.

Courtois, Stéphane. Enjeux philosophiques de la guerre, de la paix et du terrorisme. Mercure du Nord. Saint-Nicolas (Québec): les Presses de l’Université Laval, 2003.

Delga, Jacques, ed. Penser et Repenser Le Terrorisme. Paris: MA éditions, 2016.

Denécé, Éric, and Sabine Meyer. Tourisme et terrorisme: des vacances de rêve aux voyages à risques. Paris: Ellipses, 2006.

Desmaretz, Gérard. Des guerres révolutionnaires au terrorisme: les stratégies de la subversion. Paris: Chiron, 2006.

“Éditorial. Le Terrorisme Dans La Durée.” Esprit n° 420, no. 12 (January 1, 2015): 3.

Ferragu, Gilles. Histoire Du Terrorisme. Paris: Perrin, 2014.

Ford, Franklin Lewis, and Pierre-Emmanuel Dauzat. Le meurtre politique: du tyrannicide au terrorisme. Histoires. Paris: Presses universitaires de France, 1990.

France, ed. La France face au terrorisme: livre blanc du Gouvernement sur la sécurité intérieure face au terrorisme. Paris: la Documentation française, 2006.

François Géré, pourquoi le terrorisme, éd. Larousse 2006.

Gayraud, Jean-François, and David Sénat. Le terrorisme. 2e éd. mise à jour. Que sais-je ? 1768. Paris: Presses universitaires de France, 2006.

“Guérillas et Terrorismes.” Politique étrangère eté, no. 2 (January 1, 2011): 281.

Hobsbawm, Eric John, and Lydia Zaïd. L’Empire, la démocratie, le terrorisme: réflexions sur le XXIe siècle. Bruxelles: A. Versaille éditeur Paris Le Monde diplomatique, 2009.

Kautsky, Karl, and Nadine Stchoupak. Terrorisme et communisme contribution à l’histoire des révolutions. Paris: Ed. du Sandre, 2007.

Koren, Roselyne. Les enjeux éthiques de l’écrirure de presse et la mise en mots du terrorisme. Sémantiques. Paris Montréal: l’Harmattan, 1996.

“La Démocratie Face Au Terrorisme.” Études 4214, no. 3 (January 1, 2015): 4.

“La Guerre Contre Le Terrorisme : Un Succès Incertain et coûteux1.” Politique étrangère eté, no. 2 (January 1, 2011): 253.

Lamrani, Salim. Washington contre Cuba, un demi-siècle de terrorisme: l’Affaire des Cinq. Pantin: le Temps des cerises, 2005.

“Le Terrorisme et Les Américains Musulmans.” Commentaire 39, no. 2 (January 1, 2016): 385.

L’Heuillet, Hélène. Aux Sources Du Terrorisme: De La Petite Guerre Aux Attentats-Suicides. Paris: Fayard, 2009.

Jacque Delga (sous la direction), Penser et repenser le terrorisme, Edition MA, Paris 2016

Mannoni, Pierre. Les logiques du terrorisme. Collection Psycho-Polis. Paris: In press, 2004.

Marret, Jean-Luc. Techniques du terrorisme: méthodes et pratiques du “métier terroriste.” Défense et défis nouveaux. Paris: Presses universitaires de France, 2000.

Techniques du terrorisme: méthodes et pratiques du “métier terroriste.” 2e éd. mise à jour, 2002, mars. Défense et défis nouveaux. Paris: Presses universitaires de France, 2002.

Martin, Jean-Christophe, and Ahmed Mahiou. “Les règles internationales relatives à la lutte contre le terrorisme.” Bruylant, 2006.

Mayaud, Yves. Le terrorisme. Connaissance du droit. Droit privé. Paris: Dalloz, 1997.

Monneret, Jean. Camus et Le Terrorisme: Essai. Essai. Paris: Michalon éditeur, 2013.

Neyrat, Frédéric. Le terrorisme: la tentation de l’abîme. Philosopher. Paris: Larousse, 2009.

Ngoupandé, Jean-Paul. L’Afrique face à l’Islam: les enjeux africains de la lutte contre le terrorisme. Paris: Albin Michel, 2003.

Nicolas Nelson, Daniel. “La coopération juridique internationale des démocraties occidentales en matière de lutte contre le terrorisme.” s.n., 1986.

Observatoire d’études géopolitiques, ed. L’Arabie saoudite face au terrorisme. Études géopolitiques 8. Paris: OEG, Observatoire d’Études Géopolitiques, 2008.

Passet, René, and Jean Liberman. Mondialisation financière et terrorisme: la donne a-t-elle changé depuis le 11 septembre ? Enjeux planète. Paris: Éd. de l’Atelier, 2002.

Pérouse de Montclos, Marc-Antoine. Diaspora et terrorisme. Paris: Presses de Sciences po, 2003.

Prazan, Michaël, and Christiane Ratiney. Une Histoire Du Terrorisme. Enquête. Paris: Flammarion, 2012.

Rabinovitch, Gérard. Terrorisme-résistance d’une confusion lexicale à l’époque des sociétés de masse. Lormont: Le Bord de l’eau, 2014.

Raflik-Grenouilleau, Jenny. Terrorisme et Mondialisation: Approches Historiques. Bibliothèque Des Sciences Humaines. Paris: Gallimard, 2016.

Rapin, Ami-Jaques. Pour en finir avec le terrorisme l’équivoque de la terreur, de la Révolution française aux attentats jihadistes. Bern; Berlin; Bruxelles {etc.: P. Lang, 2014.

Rodier, Alain, and Éric Denécé. Al-Qaida, les connexions mondiales du terrorisme. Paris: Ellipses Editions Marketing, 2006.

Roy, Olivier. Les illusions du 11 septembre: le débat stratégique face au terrorisme. La République des idées. Paris: Seuil, 2002.

“Serge Daniel. Les Mafias Du Mali. Trafics et Terrorisme Au Sahel1.” Afrique Contemporaine 252, no. 4 (January 1, 2014): 192.

Sommier, Isabelle. Le terrorisme. Dominos. Paris: Flammarion, 2000.

“Terrorisme et Contre-Radicalisation : Le Modèle Danois.” Politique étrangère été, no. 2 (January 1, 2015): 173.

United States Code Congressional and Administrative News, 98e Congrès, seconde session, 19 octobre 1984, vol.2; par.3077,98 STAT. 2707 (West Publishing Co

St.Paul, Minnesota

Walzer, Michael, and Camille Fort. De la guerre et du terrorisme. Paris: Bayard, 2004.

Wieviorka, Michel. Face au terrorisme. Collection opinion. Paris: Liana Levi, 1995.

What Makes a Terrorist, Published by Princeton University Press, November 7, 2007

1Jacque Baud, Encyclopédie des terrorisme et violences organisées, Ed charles Lavauzelle, 2009, p.2

2 https://alinetestuz.wordpress.com/2008/02/28/qui-a-dit-que-le-terrorisme-fait-partie-de-la-guerre-politique/

3.David Apter, Pour l’Etat, contre l’Etat (trad.), Paris, Economica, 1988, p. 24.

4.United States Code Congressional and Administrative News, 98e Congrès, seconde session, 19 octobre 1984, vol.2; par.3077,98 STAT. 2707 (West Publishing Co., St.Paul, Minnesota

5Michel Wieviorka, Sociétés et terrorisme, Paris, Fayard, 1988, p. 15.

6Fédéric Neyrat, le terrorisme, la tentation de l'abime, éd. Philosopher Larousse, 2009, p.10.

7.Jacque Delga (sous la direction), Penser et repenser le terrorisme, Edition MA, Paris 2016, p. 127

8MICHEL BOUNAN, Logique du terrorisme, Editions Allia, Paeis 2003, 2011, p.1

9François GÉRÉ, Pourquoi le terrorisme? ّ Ibid

10 Alain BAUER, François-Bernard HUYGHE, les terroristes disent toujours ce qu'ils vont faure,Editions Presses Universitaires de France: 2010, Paris, P. 10

11François Géré, pourquoi le terrorisme? éd. Larousse 2006, p.8

12Jacque Baud, Encyclopédie des terrorisme et violences organisées, Ed charles Lavauzelle, 2009, p.1264

13Jacque Baud., op.cit., p. 1265.

14Jacque Baud., op.cit., p. 1267.

15دکتر محمدامیر شیخ‌نوری ،اسماعیلیان و ترورهای فدائیان ،http://www.zamane.info/1390/

16https://olivierdemeulenaere.wordpress.com/2015/11/16/xavier-raufer-qui-se-cache-derriere-letat-islamique/

17http://www.atlantico.fr/decryptage/francais-djihadistes-athees-70-et-sans-lien-avec-immigration-80-pourquoi-dgse-passe-cote-partie-verite-francois-bernard-huyghe-1887665.html

18 Pierre MANNONI, Les logiques du terrorisme, Editions In Presse, Collection Psycho-Polis, Paris 2004, p. 7

19 What Makes a Terrorist, Published by Princeton University Press, November 7, 2007

20 B. Hoffman et D.K. Hoffman, 1996

21James A. Piazza « Rooted in poverty ? Terrorism, poor economic development and social cleavages » in Terrorism and Political Violence, 2006, p. 160.

22http://www.mezetulle.fr/le-terrorisme-est-il-larme-des-pauvres

BIBLIOGRPAHIE

Andréani, Gilles, and Pierre Hassner. Justifier la guerre ? de l’humanitaire au contre-terrorisme. References. Paris: Sciences Po, Les presses, 2005.

Baudouï, Rémi. Géopolitique du terrorisme: les territoires de l’insécurité de la mondialisation. 128. Paris: A. Colin, 2009.

. Les défis du terrorisme. Transversale débats. Paris: Ellipses, 2007.

Baudrillard, Jean. L’esprit du terrorisme. Collection l’espace critique. Paris: Galilée, 2002.

Bauer, Alain, and Jean-Louis Bruguière. Les 100 mots du terrorisme. Que-sais-je ? 3897. Paris: Presses universitaires de France, 2010.

Bénézech, Michel, and Nicolas Estano. “À la recherche d’une âme : psychopathologie de la radicalisation et du terrorisme.” Annales Médico-psychologiques, revue psychiatrique 174, no. 4 (May 2016): 235–49. doi:10.1016/j.amp.2016.01.001.

Bergamín, José. Terrorisme et persécution religieuse en Espagne: 1936-1939. Paris: Éditions de l’Éclat, 2007.

Bounan, Michel. Logique du terrorisme. Paris: Ed. Allia, 2003.

Cannac, René. Aux sources de la révolution russe: Netchaiev Du nihilisme au terrorisme. Bibliothèque historique. P: Payot, 1961.

Carr, Matthew, and Agnès Michaux. La mécanique infernale: l’histoire du XXe siècle à travers le terrorisme des nihilistes russes à Al-Qaida. Paris: H. d’Ormesson, 2008.

Casamayor. et pour finir, le terrorisme. Problèmes et documents. Paris: Gallimard, 1983.

Chaliand, Gérard. Les stratégies du terrorisme. Paris: Desclee de Brouwer, 1999.

Chaliand, Gérard, and Arnaud Blin. Histoire du terrorisme: de l’Antiquité à Al Qaida. Paris: Bayard, 2004.

Histoire du terrorisme: de l’Antiquité à Al Qaida. Nouvelle édition augmentée. Paris: Bayard, 2006.

Histoire du terrorisme: de l’Antiquité à Daech. Paris: Fayard, 2015.

Conseil de l’Europe, ed. La lutte contre le terrorisme: les normes. Strasbourg: Éd. du Conseil de l’Europe, 2004.

Courtois, Stéphane. Enjeux philosophiques de la guerre, de la paix et du terrorisme. Mercure du Nord. Saint-Nicolas (Québec): les Presses de l’Université Laval, 2003.

Delga, Jacques, ed. Penser et Repenser Le Terrorisme. Paris: MA éditions, 2016.

Denécé, Éric, and Sabine Meyer. Tourisme et terrorisme: des vacances de rêve aux voyages à risques. Paris: Ellipses, 2006.

Desmaretz, Gérard. Des guerres révolutionnaires au terrorisme: les stratégies de la subversion. Paris: Chiron, 2006.

“Éditorial. Le Terrorisme Dans La Durée.” Esprit n° 420, no. 12 (January 1, 2015): 3.

Ferragu, Gilles. Histoire Du Terrorisme. Paris: Perrin, 2014.

Ford, Franklin Lewis, and Pierre-Emmanuel Dauzat. Le meurtre politique: du tyrannicide au terrorisme. Histoires. Paris: Presses universitaires de France, 1990.

France, ed. La France face au terrorisme: livre blanc du Gouvernement sur la sécurité intérieure face au terrorisme. Paris: la Documentation française, 2006.

François Géré, pourquoi le terrorisme, éd. Larousse 2006.

Gayraud, Jean-François, and David Sénat. Le terrorisme. 2e éd. mise à jour. Que sais-je ? 1768. Paris: Presses universitaires de France, 2006.

“Guérillas et Terrorismes.” Politique étrangère eté, no. 2 (January 1, 2011): 281.

Hobsbawm, Eric John, and Lydia Zaïd. L’Empire, la démocratie, le terrorisme: réflexions sur le XXIe siècle. Bruxelles: A. Versaille éditeur Paris Le Monde diplomatique, 2009.

Kautsky, Karl, and Nadine Stchoupak. Terrorisme et communisme contribution à l’histoire des révolutions. Paris: Ed. du Sandre, 2007.

Koren, Roselyne. Les enjeux éthiques de l’écrirure de presse et la mise en mots du terrorisme. Sémantiques. Paris Montréal: l’Harmattan, 1996.

“La Démocratie Face Au Terrorisme.” Études 4214, no. 3 (January 1, 2015): 4.

“La Guerre Contre Le Terrorisme : Un Succès Incertain et coûteux1.” Politique étrangère eté, no. 2 (January 1, 2011): 253.

Lamrani, Salim. Washington contre Cuba, un demi-siècle de terrorisme: l’Affaire des Cinq. Pantin: le Temps des cerises, 2005.

“Le Terrorisme et Les Américains Musulmans.” Commentaire 39, no. 2 (January 1, 2016): 385.

L’Heuillet, Hélène. Aux Sources Du Terrorisme: De La Petite Guerre Aux Attentats-Suicides. Paris: Fayard, 2009.

Jacque Delga (sous la direction), Penser et repenser le terrorisme, Edition MA, Paris 2016

Mannoni, Pierre. Les logiques du terrorisme. Collection Psycho-Polis. Paris: In press, 2004.

Marret, Jean-Luc. Techniques du terrorisme: méthodes et pratiques du “métier terroriste.” Défense et défis nouveaux. Paris: Presses universitaires de France, 2000.

Techniques du terrorisme: méthodes et pratiques du “métier terroriste.” 2e éd. mise à jour, 2002, mars. Défense et défis nouveaux. Paris: Presses universitaires de France, 2002.

Martin, Jean-Christophe, and Ahmed Mahiou. “Les règles internationales relatives à la lutte contre le terrorisme.” Bruylant, 2006.

Mayaud, Yves. Le terrorisme. Connaissance du droit. Droit privé. Paris: Dalloz, 1997.

Monneret, Jean. Camus et Le Terrorisme: Essai. Essai. Paris: Michalon éditeur, 2013.

Neyrat, Frédéric. Le terrorisme: la tentation de l’abîme. Philosopher. Paris: Larousse, 2009.

Ngoupandé, Jean-Paul. L’Afrique face à l’Islam: les enjeux africains de la lutte contre le terrorisme. Paris: Albin Michel, 2003.

Nicolas Nelson, Daniel. “La coopération juridique internationale des démocraties occidentales en matière de lutte contre le terrorisme.” s.n., 1986.

Observatoire d’études géopolitiques, ed. L’Arabie saoudite face au terrorisme. Études géopolitiques 8. Paris: OEG, Observatoire d’Études Géopolitiques, 2008.

Passet, René, and Jean Liberman. Mondialisation financière et terrorisme: la donne a-t-elle changé depuis le 11 septembre ? Enjeux planète. Paris: Éd. de l’Atelier, 2002.

Pérouse de Montclos, Marc-Antoine. Diaspora et terrorisme. Paris: Presses de Sciences po, 2003.

Prazan, Michaël, and Christiane Ratiney. Une Histoire Du Terrorisme. Enquête. Paris: Flammarion, 2012.

Rabinovitch, Gérard. Terrorisme-résistance d’une confusion lexicale à l’époque des sociétés de masse. Lormont: Le Bord de l’eau, 2014.

Raflik-Grenouilleau, Jenny. Terrorisme et Mondialisation: Approches Historiques. Bibliothèque Des Sciences Humaines. Paris: Gallimard, 2016.

Rapin, Ami-Jaques. Pour en finir avec le terrorisme l’équivoque de la terreur, de la Révolution française aux attentats jihadistes. Bern; Berlin; Bruxelles {etc.: P. Lang, 2014.

Rodier, Alain, and Éric Denécé. Al-Qaida, les connexions mondiales du terrorisme. Paris: Ellipses Editions Marketing, 2006.

Roy, Olivier. Les illusions du 11 septembre: le débat stratégique face au terrorisme. La République des idées. Paris: Seuil, 2002.

“Serge Daniel. Les Mafias Du Mali. Trafics et Terrorisme Au Sahel1.” Afrique Contemporaine 252, no. 4 (January 1, 2014): 192.

Sommier, Isabelle. Le terrorisme. Dominos. Paris: Flammarion, 2000.

“Terrorisme et Contre-Radicalisation : Le Modèle Danois.” Politique étrangère été, no. 2 (January 1, 2015): 173.

United States Code Congressional and Administrative News, 98e Congrès, seconde session, 19 octobre 1984, vol.2; par.3077,98 STAT. 2707 (West Publishing Co

St.Paul, Minnesota

Walzer, Michael, and Camille Fort. De la guerre et du terrorisme. Paris: Bayard, 2004.

Wieviorka, Michel. Face au terrorisme. Collection opinion. Paris: Liana Levi, 1995.

What Makes a Terrorist, Published by Princeton University Press, November 7, 2007

B. Hoffman et D.K. Hoffman, 1996

James A. Piazza «Rooted in poverty,Terrorism, poor economic development and social cleavages» in Terrorism and Political Violence, 2006

https://alinetestuz.wordpress.com/2008/02/28/qui-a-dit-que-le-terrorisme-fait-partie-de-la-guerre-politique/

https://olivierdemeulenaere.wordpress.com/2015/11/16/xavier-raufer-qui-se-cache-derriere-letat-islamique/

http://www.atlantico.fr/decryptage/francais-djihadistes-athees-70-et-sans-lien-avec-immigration-80-pourquoi-dgse-passe-cote-partie-verite-francois

www.mezetulle.fr/le-terrorisme-est-il-larme-des-pauvres

Voir les commentaires

La discrimination est la source des conflits et...

Voir les commentaires

En stigmatisant l'autre, vous cautionnez vos...

Voir les commentaires

La Paix https://t.co/25BUpO6cyv

Voir les commentaires

La Paix

La Paix

Votre discours prêche la haine

Une blessure aussi vilaine

Ces prétextes confessionnels

Sont des crimes obsessionnels

L'Islam nous a interdit

Et le prophète même nous a dit

Comportons bien sur cette terre

Pourquoi se met en colère?

Nous sommes tous des frères et soeurs

On doit s'aimer par le coeur

Afin d'éviter une guerre

La pauvreté et la misère

Dans un monde aussi fragile

Des pensées aussi débile

Nous conduisent vers l'enfer

Finalement que peut-on faire?

Pour qu'on assure une paix sûre

Prononçons pas plus d'injures

Naim ASAS Marrakech 24 Janvier 2015

Voir les commentaires

سال نو مبارک https://t.co/noGbTcJdpC

Voir les commentaires

سال نو مبارک

دوستان نهایت گرامی سلام

با آرزوی خوشی و سعادت تان، از جانب خود و خانواده ام روز مبارک نوروز و حلول سال۱۳۹۵شمسی را برای هریک تان تبریک عرض می نمایم

تجلیل از نوروز باستانی یکی از سنت های اصیل دور تأریخ سرزمین عزیز ماست . سال نو و نوروز که هر دو در روز اول بهار تولد می گردد آرزوهای نو طبیعی و حیاتی برای .همه کسانی که این عروس طبیعت را در آغوش می گیرند نیز همراه دارد

امید این سال نو پر از صلح و صفا برای همه جهانیان بخصوص ملت ستمدیده افغانستان باشد

باحرمت بی پایان

اساس

Voir les commentaires

شعر بهاری https://t.co/OW70QXeZAp

Voir les commentaires

شعر بهاری

همین شعر بهاری یادگارم

برای نسل نو از خود گذارم

قصه از جشن نوروزی نویسم

زفردوسی و شیرازی نویسم

ز اشعار بزرگ بیدل خود

به انگلیسی وهم پارسی نویسم

ولی گویم کمی از روزگارم

جوان سرشار بودم در دیارم

پدر مادر، برادر در کنارم

چوگل های بهاری لاله زارم

هزاران هم سننان هم قطارم

خوش و خندان همه دل شاد بودیم

به ملک خود همه آزاد بودیم

که طوفان آمد و بربادماکرد

زشادی زندگی ناشاد ما کرد

یکی از دست جنگ ترک وطن کرد

دیگربرشانه خود آن تفنگ کرد

از آن پس ما همه با غم شریک ایم

زمجبوری با دشمن رفیق ایم

نداریم هیچ وقت عید و براتی

در ملک غیر یک لحظه ثباتی

نداریم هیچ وقت نوروزیک روز

نه دوست و یاور دلسوز چند روز

نعیم اساس ، پاریس ۲۱ مارچ ۲۰۱۶

Voir les commentaires

Fête de st Valentin https://t.co/FHNbPxlUL1

Voir les commentaires

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>